Kanaalschiereiland

Ruimtelijke Visie Alkmaar 2004 – 2030
Stedenbouwkundig onderzoek locatie, infrastructuur en bebouwing

Beeld |Tekst |Data |Kaart



Kanaalschiereiland
ontwerp van  Gilbert Koskamp en Arno van der Mark. (onder naam van DRFTWD)

In het centrum van Alkmaar, tussen de Singelgracht en het Noord-Hollands Kanaal, ligt het Kanaalschiereiland. Het ontstond als eiland in het kanaal (1819-1824), maar werd een schiereiland door de aanleg van de Texelsebrug over het kanaal en de Helderseweg erlangs. Het gebied won in de loop der tijd aan belang. De huidige bezetting bestaat uit het Hoofdbureau van de Politie, een parkeergarage en het recent gebouwde stadskantoor.  Middels het stadskantoor heeft het schiereiland een ruimtelijke verknoping verkregen met de historische binnenstad, het stationsgebied en, in samenhang met de ontsluiting via de Texelse brug, ook met de wijken Overstad en Huiswaard.

De volgende vraagstelling is essentieel: wat is de toekomstige functie en identiteit van het schiereiland? En in het verlengde hiervan: welke strategieën qua vestiging en ruimtelijke ontwikkeling zijn gewenst, noodzakelijk en mogelijk ?

De ruimtelijke ontwikkeling en vernieuwing van het Kanaalschiereiland impliceert tegelijkertijd de herdefiniëring van het historisch centrum van Alkmaar. Het ‘stedelijke merk’ Alkmaar is grotendeels gebaseerd op de cultuurhistorische waarden van het centrum, met haar monumentale panden en grachten. De binnenstad is dan ook van grote culturele waarde. De huidige binnenstad biedt echter nauwelijks nog mogelijkheden en kansen voor verandering en stedelijke vernieuwing.

Doordat stedelijkheid niet meer afhangt van dichtheid, dat wil zeggen concentratie van een enkelvoudig centrum, zijn nieuwe verbindingen wenselijk en noodzakelijk.
Door de opgave die hieruit voortkomt is het mogelijk om de verschillende gebieden en functies op elkaar te betrekken. Dit wordt voorgesteld door het introduceren, c.q. benoemen van kernwaarden en identiteiten voor een toekomstige stad. Daarmee worden tevens nieuwe kwesties aan de orde gesteld, onder meer ten aanzien van stedelijke infrastructuur, ontsluitingen en circulatie. Het een en ander vraagt een samenhangende ruimtelijke visie.

Naast de historische stad heeft Alkmaar meerdere kernwaarden die betrokken kunnen worden op een integrale ruimtelijke visie. Zo kan Alkmaar bij uitstek gebruik maken van haar ligging, haar functie als centrumstad en de nabijheid van verschillende landschappen, door de kwaliteiten hiervan met de verschillende stedelijke milieus te verknopen. Dit betekent dat een meervoudige ontwikkeling van het kanaalschiereiland van belang is, waarbinnen de begrippen ‘groene stad’, ‘waterstad’, ‘woonstad’ en ‘service-stad’ tot verbeelding komen. Tevens onstaat een intensieve en complementaire relatie met het historische centrum.

Centraal binnen deze ontwikkeling zijn: (a.) stedelijke innovatie, (b.) vernieuwing qua wonen en werken, en (c.) publieke accomodaties en services.

Door de ruimtelijke verknoping van het kanaalschiereiland met het historische centrum en de overige delen van de stad, vormt de ruimtelijke differentiatie de definitie van de opgave. De gevraagde ruimtelijke opzet is een uiteenzetting in verbindingen, circulatie en toegangelijkheid. Hierbinnen onderscheiden zich verschillende tijdseenheden die een verslag zijn van zowel het ontstaan van de stad Alkmaar als haar toekomstvisie.

De programmatische opzet van het voorliggende plan is aangegeven in kernwaarden. Deze zijn gebaseerd op observaties, analyse, een globaal onderzoek en veronderstellingen voor de toekomst, aangaande de vraag- en aanbodzijde van wonen – werken – vrije tijd – toerisme – services – mobiliteit.

De ruimtelijke framing garandeert flexibiliteit qua: programmering, ruimtelijke relaties en percentages van bebouwing in projectontwikkeling, binnen de tijdsprognose van 2005 / 2010 tot 2030. Volgens deze aanpak wordt inzicht gegeven in de vertaling van een visie voor de lange termijn naar een uitgewerkte visie voor een specifiek gebied zoals het Kanaalschiereiland.

Locatie:                    Kanaalschiereiland Alkmaar
Opdrachtgever:       Gemeente Alkmaar, afdeling ROM
Oppervlak:               5900 m2

Reactiemogelijkheid gesloten